De huidige samenleving:
- Kenmerkt zich door een ademloze, ‘razende stilstand’ waarin haast de boventoon voert en door stilstand verstard is geraakt waarmee er geen voorwaartse beweging meer is
- Kenmerkt zich door een systematiek die leidt tot een agressieve verhouding van mensen tot de wereld
- Is voor de stabiliteit structureel afhankelijk van een permanente groei waarmee die zichzelf blijft reproduceren
- Raakt door de afhankelijkheid van de permanente groei in een versnelling en een snelle innovatie waarmee meer en meer geproduceerd wordt
- Verbruikt voor stabiliteit en permanente groei steeds meer energie dat benoemd wordt als een ‘systematische en structurele irrationaliteit’
- Kenmerkt zich door grote concurrentie waarmee onzekerheid toeneemt
- Kenmerkt zich door meer onwetendheid waarmee mensen over zichzelf ontevreden raken en het gevoel hebben van een tekortschieten
- Kent een gebrek aan een ‘luisterend hart’ in politieke en andere opzichten
- Maakt mensen niet tot gesprekspartners in een debat maar reduceert ze tot vijanden van elkaar die elkaars bek moeten houden
- Wordt in cultureel opzicht overheerst door het idee dat het in de toekomst niet ‘goed’ kan gaan
- Kenmerkt zich door een zoektocht omdat gezocht wordt naar een andere manier om zich te verhouden tot de wereld en daarin te zijn
Resonantie:
- Is een voelbare situatie waarvoor (sociale) omstandigheden in ruimte en context de juiste moeten zijn
- Hoort tot de essentie van ons bestaan, stelde filosoof Karl Jaspers vast
- Bij een gebrek of een verlies ervan is het voorbij met samen-leven
- Is een vermogen om zich te laten aanspreken, te laten raken waarmee het moment tot resonantie begint
- Kenmerkt zich door het idee dat we elkaar kunnen aanspreken en beluisteren die ons de mogelijkheid geven tot ‘nataliteit’ volgens filosofe Hannah Arendt: dit is het vermogen om iets nieuws te beginnen
- Kenmerkt zich door vier elementen: 1. de prikkeling van het aangesproken worden (‘iets roept me’) ofwel een transgressief moment , 2. het bewustzijn dat wat ik doe in verbinding staat met de ander ofwel zelfeffectiviteit, 3. de transformatie door de verbinding waarmee ik in een andere stemming of gedachte kom en 4. de onbeschikbaarheid: de resonantierelatie kan niet geproduceerd, gekocht of geforceerd worden
- Geeft door het element van de onbeschikbaarheid een onduidelijkheid over het resultaat
- Kan ontstaan door een houding waarbij uit de agressiemodus wordt gestapt die wordt ondersteund door sociale en materiële ruimtes zoals in de religieuze en esoterische wereld
- Is belangrijk voor de democratie omdat die niet goed werkt in een modus van agressie maar wel in de modus van een luisterend hart
Bron:
Hartmut Rosa, ‘Democratie vraagt om religie – Over een bijzondere resonantierelatie’, uitg. Boom, Amsterdam – Meppel, 2023
