Zorg:
- Is een activiteit waarbij de wereld in stand en leefbaar gehouden wordt waarmee voorkomen wordt dat die in een verval raakt
- Is gericht op de toekomst
- Is een mogelijk antwoord op de kwetsbaarheid van de mens in de wereld
- Heeft te maken met afhankelijkheid omdat de mens alleen dankzij anderen ter wereld komt, kan opgroeien en bestaan
- Is niet alleen gebonden aan het zorgdomein
- Is een complexe praktijk en niet alleen een enkele handeling
- Kenmerkt zich door een complexe praktijk en moet daarom niet versimpeld maar als complex worden voorgesteld
- Is asymmetrisch – dit wil zeggen een praktijk van ongelijke mensen: zij die zorg geven en zij die daarvan afhankelijk zijn
- Is politiek omdat eerst wordt bepaald of een moeite tot zorg genomen wordt of niet
- Heeft als kernbegrip bekommernis: het gaat dus niet om repareren, goed maken of oplossen
- Wordt in de bekommernis gekenmerkt door enerzijds het bekommeren op zich en anderzijds hoe de bekommernis verder kan worden ontplooid
Presentie:
- Kenmerkt zich door relationele afstemming bij hulp en steun aan een – unieke – ander dus door relationeel zorg geven binnen een zorgrelatie
- Is met relationele afstemming een bewegen in een aansluiting tot de ander waarmee die iteratief is (‘heen en weer gaand’) met een inbreng van hulpvrager en -gever (en is dus niet ‘person centered’)
- De relatie is in de presentie een plek van sturing, van weldadigheid en van eer (dit laatste houdt in dat iemand wordt erkend)
- Gaat ervan uit dat zorg een complexe praktijk is
- Gaat ervan uit dat zorg onvermijdelijk relationeel is
- Is niet gericht op ‘telos’ of doelgerichtheid maar ‘bonum’ of ‘het goed’ van de zorgontvanger en steunt dus op de verbeelding
- Kenmerkt zich door een denken in politiek-ethische termen
- Richt zich op kwetsbaren
Kwaliteit:
- Wordt gekenmerkt door heelheid en eenheid waarin alles op z’n plek valt en verscheurdheid opgeheven is
- Is gekoppeld aan een begrip van een goed leven
- Vergt ‘embedded’ aandacht van binnenuit en niet van buitenaf
- Is niet te verwarren met kwaliteitsbeleid dat overgewaaid is uit het bedrijfsleven
- Wordt mede gekenmerkt door toepassing van ‘phronèsis’ van Aristoteles waarin instrumentele, theoretische en praktische wijsheid onderscheiden worden en verbonden met het goede leven
- Wordt bij vaststelling ervan gekenmerkt door normativiteit
- Wordt gekenmerkt door een samenspel van zorgvrager, zorgverleners en systemische context zoals vastgesteld in het ZorgEthisch Model (ZEM)
- Houdt bij goede zorg in dat wat een zorgvrager helpt om een bevredigende relatie tot de broosheid van het bestaan te vinden
- Wordt gekarakteriseerd door het begrip herbergzaamheid als een balans tussen thuis voelen tot buiten sluiten en de balans in het meer van jezelf tot het meer van de ander
Bron:
Andries Baart, ‘De ontdekking van kwaliteit – Theorie en praktijk van relationeel zorg geven’, Uitgeverij SWP Amsterdam, 2018
