Kun je een mens verbeteren door pijn?

Michiel de Hoog, ‘Kun je een mens verbeteren door hem precies genoeg pijn te doen?’, De Correspondent (22 november 2024)

Een lijn met een beetje bolling in het begin – een positief effect bij blootstelling aan een beetje vervelendheid – en dan een rechte lijn naar beneden richting schade. De bolling is waar je wezen moet: net vervelend genoeg, toch goed voor je. Een klein beetje extreme hitte, een klein beetje extreme kou, een klein beetje honger, een klein beetje uitputting – er is bewijs dat het een mens kan helpen. (…) Dat principe heet hormesis, naar het Griekse woord voor ‘prikkeling’. Eerder hadden anderen dat fenomeen al wel herkend, zoals de middeleeuwse astroloog-filosoof Theophrastus Bombast von Hohenheim (filosofisch alter ego: Paracelsus) die zei: ‘Alles is gif en niets is gif, de dosis bepaalt hoe giftig een stof is.’ (…) Platgeslagen: weerstand wekt dus betere prestaties op. (…) Omdat de basisgedachte zo intuïtief is, kun je hormesis ook al snel misbruiken om allerlei gevaarlijke, giftige of bizarre praktijken te vergoelijken. (…) Na de bolling in de hockeystick – de lage dosis die werkt – wacht ons niet hormesis maar hommeles.