De kracht van machteloosheid

Andries Baart, ‘Het kunnen uithouden – De kracht van machteloosheid’, Uitgeverij Coutinho (december 2024)

Ik ga het hebben over ‘professionele machteloosheid’. Weliswaar zelfgekozen machteloosheid, maar toch: niet bepaald een thema dat je zou verwachten. We weten uit onderzoek dat je pas een goede hulpverlener wordt als je doordrongen bent van de beperkingen van je kunnen. Juist waar hulpverlening niet lukt, worden we geconfronteerd met de vraag wat anderen helpen ten diepste is en vergt. Als het maximale of optimale niet bereikt kan worden, wordt de vraag urgent wat dan minstens behaald dient te worden. Is dat eenmaal benoemd, dan kunnen we terugkeren naar de hulp die wel lukt en de kritische vraag opwerpen of daar dat minimale eigenlijk ook bereikt is. Het antwoord is niet noodzakelijk bevestigend: hulp die geslaagd heet, voldoet zeker niet steeds aan die basale norm. Door in te gaan op ‘trouw vergezellen’ en ‘het kunnen uithouden’ – beide onderdeel van de veel bredere presentiebenadering – maken we zichtbaar wat in geslaagde hulp, zorg, bijstand, therapie, enzovoort ten minste bereikt moet zijn. (…) Bij de ander blijven en deze niet verlaten, is een grote opgave. Zeker als je niet veel kunt uitrichten en succes uitblijft. Dat is werkelijk een grote opgave en tegelijk een indringende confrontatie met het feit dat we vaak helemaal niet zoveel kunnen. (…) Je moet het dus willen en durven.