Menselijk leven:
- Wordt gekenmerkt door een onderworpenheid aan de noodzaak tot behoeftenbevrediging
- Is nooit vrij van dwang die wordt gevoeld als een behoefte in ons lichaam
- Raakt altijd onvrij als mensen niets anders doen dan toegeven aan dwangbehoeften
- Kent een vermogen tot het beginnen met iets maar het individu kan dat alleen in relatie tot de wereld met medemensen realiseren
- Wordt gekenmerkt door handelen dat het karakter heeft van een verhaal dat voortgaat zolang er gehandeld blijft
- Blijkt in het handelen een begin en uitvoering te hebben die steeds in elkaar opgaan omdat handelen samen met anderen is
- Wordt gekenmerkt door relaties waardoor handelen met de botsende intenties en verlangens ervan bijna nooit een doel bereikt
- Kent de hoogst mysterieuze gave om wonderen te laten gebeuren omdat de uitkomst van het handelen ongewis is
Ratio en logos:
- Ratio zetelt in en heeft betrekking op het redenerende individu binnen zijn individualiteit
- Logos betekende in de Griekse oudheid zowel woord als rede waarbinnen een eenheid tussen denken en spreken bewaard werd
- Omdat logos met het spreken op anderen betrekking heeft is logos politiek van aard
- Denken (ratio) en handelen (logos) zijn niet slechts menselijke vermogens maar zijn ook verschillende manieren van leven
Cultuur:
- Is een begrip van Romeinse origine dat ‘zorg’ betekent
- begint met een plek in een door de mens gemaakte wereld die duurzamer is dan het leven zelf
- Kent kunstvoorwerpen die superieur zijn aan alle andere voorwerpen
- Is waarvan de potentiële onsterfelijkheid steeds gekoppeld was aan politiek in de oud-Griekse tijd binnen de ‘polis’
Politiek:
- Kent als oorsprong het (pre-politieke) biologische leven om – samen – te kunnen overleven
- Is gekoppeld aan cultuur omdat smaakoordelen en politieke oordelen beslissingen zijn
- Vindt plaats in het gebied van de inter-esse dat wil zeggen dat het zich tussen mensen afspeelt
- Heeft tot doel het (post-politieke) hoogste vooruitzicht van de bestemming van de mens
- Kan ten gronde worden gericht door tirannie die het menselijk handelen doet verdwijnen
Vrijheid:
- Is in de moderne tijd gescheiden geraakt van de politiek
- Kan alleen bestaan in de relatie tot een ander
- Wordt alleen positief ervaren in de domeinen van de politiek en het handelen
- Vergt moed om het publieke domein binnen te kunnen treden
- Is geen attribuut van het wilsvermogen maar van handelend vermogen dat steeds iets nieuws in de wereld zet
- Leidt door het handelen tot het onverwachte dat kan worden verwacht waardoor een wonder in het spectrum van de menselijke capaciteit ligt
- Maakt onderdeel uit van de wereldse realiteit
- Is dus meer dan een niet gedwongen worden tot iets
- Leidt als capaciteit van slechts het individu tot een ondergang
Bron:
Hannah Arendt, ‘Denken zonder leuning – Essays over vrijheid, cultuur en politiek’, Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam / Antwerpen, 2023
