Menselijk leven:

  • Wordt gekenmerkt door een onderworpenheid aan de noodzaak tot behoeftenbevrediging
  • Is nooit vrij van dwang die wordt gevoeld als een behoefte in ons lichaam
  • Raakt altijd onvrij als mensen niets anders doen dan toegeven aan dwangbehoeften
  • Kent een vermogen tot het beginnen met iets maar het individu kan dat alleen in relatie tot de wereld met medemensen realiseren
  • Wordt gekenmerkt door handelen dat het karakter heeft van een verhaal dat voortgaat zolang er gehandeld blijft
  • Blijkt in het handelen een begin en uitvoering te hebben die steeds in elkaar opgaan omdat handelen samen met anderen is
  • Wordt gekenmerkt door relaties waardoor handelen met de botsende intenties en verlangens ervan bijna nooit een doel bereikt
  • Kent de hoogst mysterieuze gave om wonderen te laten gebeuren omdat de uitkomst van het handelen ongewis is

Ratio en logos:

  • Ratio zetelt in en heeft betrekking op het redenerende individu binnen zijn individualiteit
  • Logos betekende in de Griekse oudheid zowel woord als rede waarbinnen een eenheid tussen denken en spreken bewaard werd
  • Omdat logos met het spreken op anderen betrekking heeft is logos politiek van aard
  • Denken (ratio) en handelen (logos) zijn niet slechts menselijke vermogens maar zijn ook verschillende manieren van leven

Cultuur:

  • Is een begrip van Romeinse origine dat ‘zorg’ betekent
  • begint met een plek in een door de mens gemaakte wereld die duurzamer is dan het leven zelf
  • Kent kunstvoorwerpen die superieur zijn aan alle andere voorwerpen
  • Is waarvan de potentiële onsterfelijkheid steeds gekoppeld was aan politiek in de oud-Griekse tijd binnen de ‘polis

Politiek:

  • Kent als oorsprong het (pre-politieke) biologische leven om – samen – te kunnen overleven
  • Is gekoppeld aan cultuur omdat smaakoordelen en politieke oordelen beslissingen zijn
  • Vindt plaats in het gebied van de inter-esse dat wil zeggen dat het zich tussen mensen afspeelt
  • Heeft tot doel het (post-politieke) hoogste vooruitzicht van de bestemming van de mens
  • Kan ten gronde worden gericht door tirannie die het menselijk handelen doet verdwijnen

Vrijheid:

  • Is in de moderne tijd gescheiden geraakt van de politiek
  • Kan alleen bestaan in de relatie tot een ander
  • Wordt alleen positief ervaren in de domeinen van de politiek en het handelen
  • Vergt moed om het publieke domein binnen te kunnen treden
  • Is geen attribuut van het wilsvermogen maar van handelend vermogen dat steeds iets nieuws in de wereld zet
  • Leidt door het handelen tot het onverwachte dat kan worden verwacht waardoor een wonder in het spectrum van de menselijke capaciteit ligt
  • Maakt onderdeel uit van de wereldse realiteit
  • Is dus meer dan een niet gedwongen worden tot iets
  • Leidt als capaciteit van slechts het individu tot een ondergang

Bron:

Hannah Arendt, ‘Denken zonder leuning – Essays over vrijheid, cultuur en politiek’, Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam / Antwerpen, 2023