Michelle van Tongerloo, ‘De zorg draait om professionele afstand. Maar goede zorg vraagt juist om professionele nabijheid’, De Correspondent (10 december 2024)

Professionele distantie houden, dat kunnen wij zorg- en hulpverleners wel. Wat we moeten leren, is het creëren van professionele nabijheid. (…) Hoe precies? Dat is lastig te zeggen, maar het belangrijkste is denk ik dat ik niet ben weggelopen. (…) Door dat besef durfde ik de aangeleerde checklists, trucjes en protocollen opzij te schuiven. In de spreekkamer voerde ik geen theaterstukjes meer op. Niet: iemand aankijken, tien seconden stilte, een hand op de schouder – en dan verder. Niet schermen met ‘zo hoort het volgens het protocol’ of ‘zo heb ik het nu eenmaal geleerd’. Wel: gewoon mezelf zijn. Zo zagen de mensen dat ik om ze gaf.

James Devitt, Memories are not only in the brain, human cell study finds, Medical Xpress, Science X (NOVEMBER 8, 2024)

The ability to learn from spaced repetition isn’t unique to brain cells, but, in fact, might be a fundamental property of all cells. (…) This discovery opens new doors for understanding how memory works and could lead to better ways to enhance learning and treat memory problems.

Paul op Heij, ‘Aldo Houterman: ‘Het lichaam is volgens Serres ons denken lang vooruit’, Stichting NIVOZ (4 december 2024)

In mijn (…) boek Wij zijn ons lichaam heb ik (…) duidelijk proberen te maken dat lichamen altijd relationeel zijn, dat je ze alleen maar kunt begrijpen in context met andere lichamen. Omdat lichamen elkaar nodig hebben, in de baarmoeder, in het onderwijs, in een voetbalteam. We hebben lichamen nodig om ons eigen lichaam te ontwikkelen, al is het maar vanuit voordoen, mimesis, nabootsing, of correctie en aanmoediging. (…) ‘Wiskunde doe je met je lichaam,’ zei de Franse wiskundige Michel Serres. (…) Vanaf de jaren negentig zijn we erg eenzijdig op het individuele brein gericht. Hoe kunnen we het haperende individu finetunen om het daarna terug te kunnen plaatsen in de samenleving, zonder dat we de context zien waarbinnen dat individu zich ontwikkelde. Maar dit beeld is aan het kantelen.

Andrea Wulf, ‘Rebelse genieën – De eerste romantici en de uitvinding van het ik’, Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2023

Het boek wordt binnenkort opgenomen in de bibliotheek van Stichting Hapsis Utrecht.

Willem Vissers, ‘Voor topsporters was haptonoom Ted Troost (1936-2024) een vertrouwensman, voor buitenstaanders een zweverige goeroe’, De Volkskrant (28 november 2024)

Troost probeerde stress weg te nemen door aan te raken en soms door alleen te praten,. (…) Troost bezocht eens een lezing van Frans Veldman, grondlegger van de haptonomie. Die vond de zaal te rumoerig en liep weg. Troost volgde hem, en vroeg later aan Veldman of die zijn leermeester wilde worden.

Houterman, A. (2024). Marx’s repulsion and Serres’s turbulence: a Lucretian philosophy of movement. Journal of the Philosophy of Sport, 1–16.

Lucretius’ concept of the clinamen shows that movement always tends to deviate from the regular trajectory; this deviation is seen by both Marx and Serres as crucial to how moving bodies are intertwined. A Lucretian philosophy of movement therefore entails that sport is not primarily a rule-guided but a transformative practice: it emerges from moving bodies that experiment with different patterns of motion. Supposedly solid bodies, such as human bodies, technology, or institutions, are the products of entangled patterns of motion. (…) We have explained that phenomena such as joy, talent, teamwork and excitement can be understood as emerging from repulsive and turbulent patterns of motion. They show how we can apply the Lucretian philosophy of movement to sports. According to this theory, sport is primarily an experiment in moving with the movements of the world. Physicality, team play and sensory experiences are not separate phenomena, but themselves quasi-stable patterns of moving matter.

Vriendschap:

• Is een keuze die telkens een nieuw begin na een afscheid veronderstelt waarbinnen het vertrouwen toeneemt door soepelheid en inventiviteit
• Gaat uit van wie iemand is dat niet innerlijk maar lijfelijk (door stem en gebaren) wordt bepaald met een waarneming ervan door de ander
• Is een vorm van liefde die een band tussen mensen smeedt als een voorwaarde voor het hebben van liefde voor de wereld ofwel ‘amor mundi’
• Zorgt ervoor dat gesprekken niet ophouden omdat er vreugde bestaat op grond van het feit dat er geen waarheid is
• Is iets waarbij we hopen dat de ander te vertrouwen blijft
• Vergt een zekere kennis tot de wereld terwijl de mens bij geboorte wereldvreemd is (omdat die in de wereld niet meteen thuis is en inzicht krijgt in eigen bewustzijn en sterfelijkheid)
• Kent twee morele drijfveren: gevoelens (liefde, nabijheid) en respect (waarin terughouding zit)
• Maakt door de communicatie denken en oordelen mogelijk over betekenis en de zin van het bestaan omdat het eigen denken met dat van anderen wordt verbreed
• Gaat gepaard met verantwoordelijkheid voor de wereld van tussen de mensen
• Is als een politiek concept een wereldse, publieke aangelegenheid vergelijkbaar met de oud-Griekse polis
• Is moedig en in de oud-Griekse samenleving het fundament van de polis of de oud-Griekse stadstaat: het gaat daarbij om een risicovolle (‘strijdbare’) vriendschap die niet voor de hand hoeft te liggen maar uiteindelijk tot een vertrouwen of geloof in een waarheid kan leiden
• Veronderstelt dat elke deelnemer met zichzelf kan leven omdat iemand pas dan in aanmerking komt een strijdbare vriend te kunnen zijn
• Geeft zoals bedoeld in de polis dus een inspiratie tot participatie in de publieke zaak
• Is politiek relevant omdat samen liefde en zorg voor de wereld wordt gekoesterd (‘amor mundi’)
• Is een ruimte waar we ontmoeten en waarachtig luisteren, ook over grenzen van tijd en ruimte en taal en cultuur heen, waarbij de voorwaarde bestaat tot bereidheid om met anderen die in hun uniciteit verschillen samen te leven
• Creëert een web van onderlinge betrekkingen dat gekarakteriseerd wordt door de twee menselijke condities van nataliteit (omdat er steeds nieuwe mensen op de wereld komen kan de mens opnieuw beginnen) en van pluraliteit (mensen verschillen van elkaar) en waarin kan worden geoordeeld over wat ‘goed’ of ‘fout’ is waarmee ’sensus communis’, dat wil zeggen een gemeenschapszin ontstaat
• Markeert een mogelijkheid om in te kunnen grijpen in de loop van de geschiedenis (‘nataliteit’)
• Geeft, ook in het web van betrekkingen, een gevoel van thuis zijn met elkaar zoals vrienden praten aan een ronde tafel waarbij elke vriend een eigen invalshoek heeft naar de tafel die voor een ‘tussen’ staat en vriendschap enerzijds verbindt maar ook scheidt (in vriendschap is het immers nodig bij elkaar te zijn maar ook elkaar met rust te laten)
• Leidt tot uitwisseling van de gedachten zonder reserves waarbij het denken zelf wordt verrijkt en verschillen van mening niet hoeven worden opgelost
• Is iets anders dan een passie of affectie tussen twee of met meer mensen die de ‘tafel van het tussen’, die ons met anderen verbindt, vernietigt en waarmee een realiteit uit het oog wordt verloren (‘liefde maakt blind’) en daarmee alles apolitiek wordt
• Leidt tot publieke vrijheid en geluk door deelname aan een politieke besluitvorming in een participatieve democratie
• Verdraagt geen focus op het individu omdat dan geloofd wordt dat vrijheid begint waar politiek eindigt
• Zal bij onwil die te sluiten leiden tot morele onverschilligheid
• Is de basis voor een niet-egoïstische zijnsfilosofie

Bron:

Lieve Goorden, ‘Het geluk van nabijheid – Hannah Arendt over vriendschap en democratie’, ISVW Uitgevers, Leusden, 2024

Cas Karsenberg, ‘Ben je hulpverlener of drager? Hoe innerlijke ruimte het verschil maakt.’, Cas Karsenberg via LinkedIn Pulse (27 november 2024)

Compassiemoeheid (…) ontstaat wanneer we zo intens betrokken raken bij het lijden van anderen dat het ons eigen welzijn aantast. Het is een risico dat veel hulpverleners kennen: je geeft alles, maar voelt je leeg. (…) Innerlijke ruimte maakt je vrij. Het geeft je de rust om present te zijn zonder jezelf te verliezen. En paradoxaal genoeg kun je daardoor juist meer bieden: omdat je van binnen stevig staat.

Bron: Hapto.nl

Via LinkedIn-url: https://www.linkedin.com/posts/haptonl_met-grote-droefheid-hebben-wij-kennis-genomen-activity-7267293970869665793-Awv0

Nina Polak, ‘Een betere wereld begint bij je zelfbeeld (de realistische versie daarvan, welteverstaan)’, De Correspodent (19 november 2024)

Er bestaat kortom een betere manier om ons goed te voelen over onszelf dan zelfvertrouwen. (…) Zelfcompassie komt voort uit de boeddhistische psychologie (…) en verwijst naar het vermogen om compassie op te brengen ten aanzien van je eigen lijden en tekortkomingen. (…) Daarvoor is niet alleen mildheid nodig jegens jezelf, maar ook de erkenning dat lijden deel uitmaakt van de menselijke conditie die ons met elkaar verbindt. Iedereen lijdt immers. (…) Zo beschouwd is een gezond zelfbeeld niet iets wat je isoleert van anderen – omdat je je beter ofwel slechter voelt dan de rest, of een ziekelijk heen-en-weer tussen beide polen.